do 2004 r. Muzeum Hutnictwa i Kuźnictwa
Dyrektor: Lidia Szkaradnik
Adres: 43-450, Ustroń, ul. Hutnicza 3
Telefon: (33) 854 29 96
E-mail:
muzeumustronskie@op.pl
Muzeum zostało uruchomione 18 kwietnia 1986 r. w zabytkowym, ponad 200-letnim budynku dawnej dyrekcji huty „Klemens”, przy ul. Hutniczej 3. Jego organizatorem były Zakłady Kuźnicze FSM, najstarszy i największy zakład przemysłowy w Ustroniu, zaś inicjatorem tego przedsięwzięcia był długoletni dyrektor fabryki Jan Jarocki (1899–1980), który od połowy lat 60. zabezpieczał eksponaty i dokumenty, aby można było uruchomić muzeum na 200-lecie Kuźni Ustroń. Różne uwarunkowania spowodowały, że na jubileusz przygotowano jedynie Salę Tradycji i Perspektyw w piwnicach ZDK „Kuźnik”. Dopiero w 1979 r. Zakłady Kuźnicze przekazały jedną salę w budynku dawnej dyrekcji huty, użytkowanym przez szkołę przyzakładową, na cele muzealne, a po kilku latach cały budynek. Koordynatorem wszystkich działań organizacyjnych zmierzających do powstania muzeum i prac remontowych w tym obiekcie była zatrudniona od 1979 r. Lidia Szkaradnik, która nadal kieruje tą instytucją.
Po czterech latach remontu, 18 kwietnia 1986 r. nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Hutnictwa i Kuźnictwa. Do 1992 r. podlegało ono Zakładom Kuźniczym FSM, a od października tego roku funkcjonuje pod egidą Urzędu Miasta Ustroń. Zgodnie ze statutem placówka gromadzi, przechowuje, konserwuje i udostępnia dobra kultury w zakresie zabytków techniki hutniczej i kuźniczej, historii Ustronia, etnografii, sztuki oraz lecznictwa uzdrowiskowego. Corocznie zbiory gromadzonych muzealiów powiększają się przede wszystkim dzięki darom ustroniaków.
Muzeum od początku prowadziło działalność wystawienniczą, urządzając corocznie kilka, a od lat 90. kilkanaście różnorodnych ekspozycji. Od 1984 r. ,jeszcze podczas organizacji placówki, prezentowano wystawy w ramach Festiwalu Piosenki Czeskiej i Słowackiej, a od 1987 r. także coroczne, towarzyszące Ustrońskim Dożynkom. W pierwszych latach działalności do ważniejszych pokazów czasowych należały: Instrumenty muzyczne Ferdynanda Suchego (1987, 1995 r.), Las i jego bogactwo (1994 r.), Grafika Pawła Stellera (1989 r.), Chińska sztuka ludowa (1996 r.), Prace Stowarzyszenia Twórczego „Brzimy” (1994 r. i corocznie od 2001 r.), Instrumenty muzyczne z kolekcji Mariana Sieradzkiego (1998, 2001 r.). Ciekawą formą ekspozycji malarstwa Stefanii Bojdy – urządzanymi co 2 lata od 1998 r., było połączenie sztuki plastycznej z poezją Kazimierza Józefa Węgrzyna. W latach 90. kilkakrotnie organizowano wystawy filatelistyczne z inicjatywy miejscowego koła Polskiego Związku Filatelistów oraz ekspozycje przygotowywane przez koło Polskiego Klubu Ekologicznego. Obecnie sporo spotkań przygotowuje się wraz z Towarzystwem Miłośników Ustronia. Corocznie następuje prezentacja różnorodnej twórczości i rękodzieła ustroniaków, mająca na celu spopularyzowanie rodzimych artystów, a kiermasz wyrobów miejscowych koronczarek i dziewiarek wzbogaca urozmaiconą ofertę placówki.
Zgodnie ze statutem Muzeum opracowuje dzieje Ustronia i przygotowuje wystawy historyczne, jak prezentowane w ostatnich latach: „Budownictwo drewniane Ustronia” (2006 r.), „Pamiątki z czasów PRL-u” (2007, 2008 r.), „Krzyże i kapliczki przydrożne w ustrońskim pejzażu” (2007 r.), „Dawne wille i pensjonaty Ustronia” (2008 r.), „W kręgu dzieciństwa” (2008 r.), czy „Dawne pasterstwo w Ustroniu” (2009 r.). Przybliżenie historii naszej miejscowości na tle wyżej wymienionych wystaw powiązane było z wyświetlaniem filmów lub pokazów multimedialnych archiwalnych fotografii i ze wspomnieniami starszego pokolenia ustroniaków.
Muzeum popularyzuje różne formy działalności twórczej osób oraz instytucji dawnego i współczesnego Ustronia. Prezentowało też ekspozycje sztuki chińskiej, meksykańskiej i afrykańskiej oraz wielokrotnie dorobek artystyczny miast partnerskich Ustronia. Od 1993 r. działa w Muzeum Ustrońska Galeria Sztuki Współczesnej, prowadzona przez rodzinę Heczków, promująca miejscowych artystów. Dodatkową atrakcją jest skansen przemysłowy i rolniczy ze zrekonstruowaną kuźnią wiejską, istniejący od 1997 r.
Placówka systematycznie urządza wieczornice, spotkania autorskie i koncerty. Corocznie przeprowadza promocję „Kalendarza Ustrońskiego” oraz innych regionalnych publikacji. Ciekawą formą pracy Muzeum jest organizacja jubileuszy zasłużonych osób, m.in.: 80-lecie i 90-lecie Jana Szczepańskiego (1993, 2003 r.), 80-lecie Józefa Pilcha (1993 r.), 80-lecie Janiny Guzkiewicz (2000 r.), 75-lecie Bolesława Kieconia (1999 r.), 70-, 75- i 80-lecie Bogusława Heczko (1997, 2002, 2007 r.), 60-, 65- i 70-lecie Karola Kubali (1996, 2002, 2007 r.), 60- i 65-lecie Jana Misiorza (2000, 2005 r.), 50- i 60-lecie Zbigniewa Niemca (1998, 2008 r.), 75- i 80-lecie Włodzimierza Gołkowskiego (2001, 2006 r.), 80-lecie Wandy Mider (2004 r.), 80-lecie Władysława Majętnego (2004 r.), 60-lecie Benedykta Siekierki (2006 r.).
Instytucja organizuje też wieczornice poświęcone nieżyjącym ustroniakom, m. in.: Janowi Jarockiemu (1986 r.), Józefowi Pilchowi (1998 r.), Janowi Wantule (2003 r.), Janowi Szczepańskiemu (2005 r.). Wymienione powyżej uroczystości połączone były z odsłonięciem tablic pamiątkowych na fasadzie zabytkowego budynku Muzeum.
W ramach popularyzacji historii Ustronia opracowywane są książki, finansowane samodzielnie lub wraz z Urzędem Miasta. Od 1992 r. wydrukowano ponad 20 publikacji, wśród nich takie jak: „Kronika Ustronia”, „Wspomnienia ustroniaków”, „Wspomnienia ustrońskich nauczycieli”, „Wspomnienia pracowników Kuźni Ustroń”, „Dzieje Wydziału Gminnego w Ustroniu”, „Materiały do bibliografii Ustronia”, „Zasłużeni dla Ustronia”, „Z przeszłości i współczesności Ustronia”, „Dawne widoki Ustronia” oraz monografia „Ustroń 1305-2005”, jako całościowa edycja dziejów tej miejscowości w formie pracy popularno–naukowej. Realizowane są również działania w zakresie wydania corocznego „Kalendarza Ustrońskiego”.
Coraz większą popularnością wśród nauczycieli i uczniów miejscowych szkół cieszą się lekcje muzealne urządzane na tle wystaw czasowych, a także stałej wystawy historycznej i etnograficznej.
Muzeum pozyskuje do współpracy wielu mieszkańców Ustronia jako ofiarodawców eksponatów, fotografii, dokumentów, autorów opracowań historycznych, informatorów o przeszłości oraz sponsorów. Krąg współpracowników tej instytucji stale się poszerza.
Podczas dwudziestu trzech lat funkcjonowania Muzeum zorganizowało ponad 380 różnorodnych imprez kulturalnych, w których uczestniczyło wraz ze zwiedzającymi wystawy około 175 tysięcy zainteresowanych, a coroczna frekwencja waha się od 8 do 10 tysięcy.
Na uroczystej sesji z okazji 700-lecia Ustronia w dniu 18 listopada 2005 r. uchwałą Rady Miasta Ustroń Muzeum Ustrońskie zostało wyróżnione Honorowym Dyplomem Uznania „Za zasługi dla miasta Ustronia”.